Ríkið og bóndinn

Ríkið hefur mikið vald og getur lagt skatt á nánast hvað sem er hvort sem það er kvikt eða kjurt. Á síðustu öld voru heilu þjóðirnar undir kerfi sem byggðist á allsherjar ríkis-stjórn og alræði. Eignarréttur einstaklingsins var upprættur og ríkið átti að sjá um að allir fengju sitt. Margir trúðu á þetta fyrirkomulag og töldu að kommúnisminn og miðstýrð áætlanagerð myndi sjá til þess að vel væri farið með hráefni og auðlindir. Föt voru einsleit og átti það að draga úr sóun og svona má lengi telja. Nú er það svo að stærsti orkunotandi veraldar Kína er með miðstýrt hagkerfi en þar er talið að sé að finna 16 af 20 menguðustu borgum veraldar. Flestar hinar eru í fyrrum sovét-ríkjunum:

http://www.worstpolluted.org/

Tökum svo dæmið um íslenska bóndann. Allt frá landnámi voru lönd og hlunnindi landsins í einkaeign eins og lesa má um í Landnámu og víðar. Þjóðveldið var reyndar þannig samansett að ríkisrekstur var enginn og fáir eru þeir sem vilja ganga svo langt. Það sem vert er þó að velta fyrir sér er hvernig íslenski bóndinn lék auðlindir landsins miðað við alræði ríkisins í austri. Bóndinn nýtti náttúruna og nytjar hennar en gekk ekki svo nærri henni að búskapurinn gengi ekki. Bóndinn var að gæta sinna hagsmuna þegar hann gætti þess að bústofninn héldi velli. Æðarvarp er blómlegt þar sem bóndinn býr. Ríkið er þrátt fyrir allt langt frá því að vera óskeikult og margt hefur verið mengað í krafti ríkisins og nafni þjóðarhags. Þjóðnýting bændabýla í Zimbabwe leiddi til hörmunga en ekki þess jöfnuðar sem lofað var. Aralvatn og Tjernóbíl eru minnismerki um áætlanabúskap sem brást. Þrátt fyrir hörmungar í bankarekstri útrásarmanna er mikilvægt að við hlaupum ekki til og trúum því í blindni að "ríkið" komi öllu til bjargar. Öfgar eru engin lausn.   

  

Af hverju ekki ESB?

Ég hef lengi haft miklar efasemdir um að Ísland eigi erindi í ESB og tók þátt í stofnun Heimssýnar í júní 2002 ásamt fleira góðu fólki. Sjálfstæðið hefur reynst okkur vel og sem sjálfstæð þjóð höfum við tekið þátt í alþjóðasamvinnu og gengið lengst í samningnum um evrópska efnahagssvæðið (EES) eins og menn þekkja.

Eitt af vandamálunum við ESB er að það er síbreytilegt og stækkar bæði að umfangi og innihaldi. Eins og oft vill verða þegar byggt er á þenslu og vexti er hætt við að undirstöðurnar séu óstöðugar. Nú hefur komið fram það sem menn óttuðust að ríkin sem standa að ESB eru of ólík til að geta staðið með góðu móti að sameiginlegri mynt. Skuldir einkageirans hafa nú verið fluttar í allmiklum mæli yfir á ríkin sjálf sem eiga erfitt með að standa undir skuldunum. Auk þess er undirliggjandi vandi fólginn í því að barneignum hefur fækkað mikið og eru framtíðarhorfur því dekkri en Íslendinga þó skammtímavandi okkars sé mikill.

Nú stendur yfir umsóknarferli Íslands í sambandið og hefur umsóknin orðið til þess að ríkisstjórnin hefur stöðvað gerð nýrra milliríkjasamninga. Nægir hér að nefna fríverslun við Kínverja. Þá hefur mikilll og einbeittur áhugi á að semja um Icesave tengst ESB umsókninni (og AGS líka) þrátt fyrir ítrekaða afneitun sumra um málið. Þetta hefur gert ESB inngöngu ómögulega fyrir þorra þjóðarinnar og þá er komið að því hvort ekki sé ábyrgðarhluti að stunda það sem hafa kalla "bjölluat" það er að segja að sækja um án umboðs og án stuðnigs þings og þjóðar. Ég er viss um að þingmenn hinna þjóðanna 27 spyrja sig þessara spurninga þegar þeir vinna úr gögnum sem varða umsóknina. Það er því eðlilegt að þingið okkar sé spurt hvort rétt sé að halda þessu áfram. 

Þessi tilmæli eru talsverð nýmæli

Þrískipting ríkisvaldsins er einn af hornsteinum þjóðfélagsins. Dómur Hæstaréttar sem tekur á lögum 28/2001 um vexti og verðtryggingu virðist skýr. Ekkert er kveðið á um að breyta beri eða breyta megi vöxtum. Vilji lánveitendur gera slíka kröfu hlýtur að þurfa að höfða mál til að fá hana samþykkta. Þangað til gilda lögin eins og þau eru í samræmi við dóm Hæstaréttar. Samningsákvæðið um gengistryggingu fellur brott en samningurinn er ekki ógildur. 

Lög og samningar verður að virða. Ekki síst af stjórnvöldum. Dóma Hæstaréttar ber að virða og ég man hreint ekki eftir að stjórnvöld hafi áður beint tilmælum til fyrirtækja eins og hér er gert. Kannski eigum við eftir að sjá fleiri tilmæli um að breyta samningum einhliða?

Hingað til hefur það verið virt að samninga á að túlka neytanda í vil ef einhver vafi er um niðurstöðuna. Lög um neytendavernd eru dæmi um slíkt Í þessu tilfelli er niðurstaðan skýr þar sem ekkert er tekið á því að breyta vöxtunum. Þeir hljóta því að haldast samkvæmt samningum. Kannski eru menn að bera fyrir sig neyðarrétt til að verja fjármálastofnanir?

Þetta eru að minnsta kosti nýmæli. 

Miða við lægstu vexti á hverjum tíma

Tímanna tákn

Vantraust á stjórnmálunum getur af sér nýjar leiðir bæði varðandi framkvæmdavaldið (ríkið) og bæjarstjórnir. Það að vinna þvert á flokkslínur, nota fólk sem ekki er í stjórnmálum og hleypa íbúum að ákvörðunum eru allt meðul sem kallað er eftir.

Það kemur því ekki á óvart að 80% styðji utanþingsráðherra. Þessi könnun er reyndar alveg í takt við þá könnun sem gerð var á Akureyri rétt fyrir kosningar en þar kom fram að 83% vildu ópólítískan bæjarstjóra þar á bæ. Stutt er síðan þessu var alveg öfugt farið en nú þarf að byggja upp traust og það þarf að hlusta á fólkið í landinu.

Meirihluti vill utanþingsráðherra

Álögur og gjöld

Bæjarsjóðir hafa verið með gott lánstraust enda gátu lánastofnanir treyst því að ef illa færi væri alltaf hægt að hækka álögur á íbúana. Nú er komið fram raunverulegt dæmi um hvernig hlutirnir geta farið á illa.

Það sem verra er; þetta gerist á "versta tíma".
Skattar, lán og nauðsynjar hafa snarhækkað á sama tíma og minna er í buddunni. Sveitarfélög og ríkisvaldið geta ekki gengið endalaust í sama vasann enda löngu búið að rástafa krónunni. Af þessum sökum eiga bæjar- og borgarfulltrúar að hafa það markmið að lágmarka álögur á íbúana og með það markmið að leiðarljósi verða þeir að forðast óþarfa og bruðl.

Á þetta leggjum við áherslu sem skipum D-listann í Árborg. Við viljum byrja á sparnaði hjá okkur sjálfum og fækka bæjarfulltrúum og minnka kostnað í stjórnkerfinu. Þannig fáum við almenna starfsmenn og íbúa betur með okkur í að takast á við verkefnin.

Sú leið að bæta lausafjárstöðuna með hörðum innheimtuaðgerðum kann að skila krónum í kassann í skamma stund en á erfiðum tímum þarf að sýna nærgætni og umburðarlyndi gagnvart þeim sem berjast í bökkum. Þegar við það bætist að sveitarfélag sé með staðfest íslandsmet í fasteignagjöldum er vert að fara varlega. Þess vegna viljum við breyta verkferlum í innheimtu hjá Árborg og höfum boðað að samningur við Intrum verði tekinn upp.

Byrjum á réttum enda - þannig nást markmiðin sem við þurfum að ná.

Álag á íbúa Álftaness fram yfir árið 2015

Bruðlið burt!

Sveitarfélögin fóru í stórfelldar framkvæmdir og mikla skuldsetningu á uppgangsárunum. Þau voru ekki síður "2007" en fyrirtækin og heimilin.

Nú þegar tekjur lækka standa skuldirnar eftir. Það er því óhjákvæmilegt fyrir bæjarfélög að fara sem allra best með fé. - Gæluverkefni verða að heyra sögunni til.

Kostnaður við skólabyggingar hefur verið gríðarlegur en nú er komið að því að nota það sem best sem til er og huga betur að innra starfi skólanna.

Við sem skipum D-listann í Árborg viljum fækka bæjarfulltrúum úr 9 í 7, lækka skrifstofukostnað, blása af vanhugsaðar framkvæmdir og með þessu getum við lækkað álögur.

Í dag er útsvarið í hámarki í Árborg og fasteignagjöldin hæst yfir landið. Þetta teljum við óásættanlegt enda nóg lagt á heimili og fyrirtæki með sköttum ríkisins og vaxtakostnaði lánastofnanna.

Á morgunn er valið einfalt: X við V, S og B er trygging fyrir áframhaldandi stefnu. X merkt við D er ávísun á breytingar.

Margir enn óákveðnir

Stóru litlu málin

"Litlu málin" skipta miklu máli; ekki bara fyrir kosningar heldur ekki síður eftir kosningar. D-listinn í Árborg leggur til nokkur einföld mál sem ég vil nefna hér sem dæmi:

1) Bæjarfulltrúum verði fækkað úr 9 í 7
2) Bæjarstjórastaðan verði auglýst og launin lækkuð verulega
3) Bæjarfélagið hætti að nota Intrum til að innheimta leikskólagjöld og fasteignagjöld
4) Árborg glati íslandsmeti sínu í háum fasteignagjöldum (sjá www.byggdastofnun.is)
5) Hætt verði við gæluverkefni svo unnt sé að nýta þau 65 leikskólapláss sem hafa verið ónotuð

Öll þessi mál skipta máli.

Hér er hægt að gera mun betur.

Þurfum við svona mörg ráðhús?

Ekki veit ég hvað mörg ráðhús eru á Íslandi en þeim hefur fjölgað ört á síðustu árum. Bæjarstjórar hafa verið á góðum launum og fjölmargir starfa við stjórnun. Þegar nú er hart í ári þurfum við að skoða hvar við getum sparað án þess að það bitni á þeirri þjónustu sem raunverulega er veitt. Sameiningar sveitarfélaga eru ein leið, samvinna önnur og svo þurfum við öll að endurskoða hvað við erum að leggja mikið í yfirstjórn.

D-listinn í Árborg leggur til eftirfarandi:

a) Auglýst verði eftir bæjarstjóra á lægri launum en verið hefur
b) Bæjarfulltrúum verði fækkað úr 9 í 7
c) Boðleiðir verði styttar
d) Allir bæjarfulltrúar fái hlutverk hvort sem þeir eru í "minnihluta" eða "meirihluta"

Með þessu viljum við sýna gott fordæmi í verki. Með því að taka til í okkar nánasta umhverfi getum við betur virkjað aðra.

Ég er viss um það að þetta má skoða í öllum sveitarfélögum.

Treystum fólki

Vantraust er eins og eitur sem smitar út frá sér. Besti flokkurinn segist vilja treysta starfsfólki borgarinanr. Það er jákvætt viðhorf.

Ef stjórnmálamenn treysta fólkinu er líklegra að fólk treysti stjórnmálamönnum. Traust elur af sér traust og öfugt.

Það er þörf á því að komast upp úr vítahring vantrausts og vanvirðingar sem hefur heltekið þjóðfélagið.

Nú er eftirspurn eftir jákvæðu viðhorfi og offramboð á neikvæðni.

Af hverju ekki grenndarkynningu á sorphleðslusvæði?

Á tímum þegar mikið er talað um lýðræði og umhverfismál er afar sérkennilegt að þrír stjórnmálaflokkar skuli hafna grenndarkynningu á sorphleðslusvæði sem áformað er að reka í miðju fjölmennasta sveitarfélagsins á Suðurlandi.

Hér á að aka með sorp af öllu suðurlandi og stafla því undir berum himni. Á tímum þegar garðhýsi fara í grenndarkynningu er með ólíkindum að tillaga um grenndarkynningu um svona umfangsmikla starfssemi sé hafnað. Í staðinn er talað um svæðið sem "umhleðslumiðstöð" á gámasvæði í Árborg.

Nú hafa íbúar í nágrenni svæðisins uppgötvað hvað er að gerast og hafa skrifað opið bréf til bæjarstjórnarinnar. Þetta mál hefur ekkert með flokkspólítík að gera enda fólk úr öllum flokkum sem hefur gagnrýnt málið. Tímasetningin rétt fyrir kosningar virðist hins vegar vera til þess fallin að keyra málið í gegn með hraði svo ekki sé hægt að hætta við. Þessi vinnubrögð eru ekki lýðræðisleg eða nokkrum til sóma.

Hér er svo tillaga okkar bæjarfulltrúa D-listans og afdrif hennar á síðasta bæjarstjórnarfundi:

"Bæjarstjórn samþykkir að láta fara fram grenndarkynningu á umhleðslustöð fyrir sorp sem fyrirhuguð er við gámasvæðið."

Greinargerð:

Umhleðslustöð sorps á vegum Sorpstöðvar Suðurlands er áformuð í miðju sveitarfélaginu og er ekki gert ráð fyrir þaki á starfssemina. Árborg er mesta þéttbýlissvæði á suðurlandi og því þarf að vanda vel til. Þar sem hér er um að ræða atriði sem varða umhverfismál íbúa er rétt að láta fara fram grenndarkynningu á verkefninu.

Gert var fundarhlé.

Tillagan var borin undir atkvæði og felld með fimm atkvæðum gegn atkvæðum bæjarfulltrúa D-lista.

Úttekt Byggðastofnunar á fasteignagjöldum á Íslandi í maí 2010

Erfitt er að bera saman fasteignagjöld vegna mismunandi reglna en ekki síður þegar allt er dregið í efa sem kemur frá frambjóðendum. Lengi hefur því verið haldið fram af íbúum og bæjarfulltrúum minnihlutans í Árborg að fasteignagjöld séu há miðað við önnur svæði. Þetta höfum við talið staðfest þegar við höfum borið saman álagningarseðla. 

Nú hefur Byggðastofnun gert merkilegan samanburð á fasteignagjöldum eins og þau eru í maí 2010. Þar kemur fram að Selfoss er hæst yfir landið þegar bornir eru saman helstu þéttbýlisstaðir. Þar sem stutt er í kosningar er best að vitna beint í Byggðastofnun: 

 

"Notaðar eru álagningarreglur eins og þær eru í viðkomandi sveitarfélagi.  Meðaltalið á höfuðborgarsvæðinu gefur ekki hæstu fasteignagjöldin.  Því valda álagningarreglur einstakara sveitarfélaga.  Gjöldin eru hæst á Selfossi, 258 þúsund en lægst á Hólmavík 122 þúsund.  Gjöldin á Hólmavík eru því innan við 50% af gjöldunum á Selfossi."

 

Nánar má lesa um þessa úttekt á www.byggdastofnun.is og svo er hér graf:

http://byggdastofnun.is/static/files/Fasteignamat/Fasteignamat_og_gjold_2010.pdf 

Valkvætt minni VG?

Í nokkuð ítarlegri upprifjun á einkavæðingu Hitaveitu Suðurnesja hefur þingflokkur VG gleymt aðkomu flokksins sjálfs þegar Árborg seldi allan sinn hlut til Geysir Green (GGE) 2007. Þá var tilboði OR hafnað. Mér finnst ómögulegt að VG gleymi þessu en forseti bæjarstjórnar og bæjarfulltrúi VG segir í frétt hér á mbl.is að "tilgangur sölu Árborgar á hlutnum í HS Orku hafi verið að leysa inn söluhagnað". 

http://mbl.is/mm/frettir/innlent/2010/05/17/harmar_solu_til_utlendinga/ 

Þó hlutur sveitarfélagsins Árborgar hafi ekki verið stór er fróðlegt að skoða prinsipp-mál hjá prinsipp-fólki. Þess er skemmst að minnast að fulltrúi VG í bæjarráði Árborgar fagnaði sérstaklega úrskurði umhverfisráðherra um að hafna aðalskipulagi Flóahrepps. Þar hafði Landsvirkjun greitt kostnað sveitarfélagsins og var það gert að lykilatriði. 

Nú bregður svo við að sami Jón Hjartarson samþykkir sem forseti bæjarstjórnar samning milli Árborgar, Flóahrepps og Landsvirkjunar um að Landsvirkjun greiði framkvæmdir við kaldavatnsöflun í Árborg fyrir Flóahrepp. Greiðslan er endurkræf ef ekki verður af virkjunum í neðri hluta Þjórsár.

Annað er því upp á teningnum þegar heim er komið peningnum. 

Jón Gnarr talar um "sjálfbært gegnsæi". Það má kannski tala hér um "valkvætt minni"? 

Óviðunandi að erlent fyrirtæki eignist HS Orku

Glæsilegur sigur

Margir hafa spáð Selfoss falli í deildinni en liðið er að leika í fyrsta sinn í úrvalsdeild. Það er stundum gott að vera vanmetna liðið og koma á óvart. Að minnsta kosti áttu fáir von á sigri Selfoss á KR á heimavelli þeirra síðarnefndu.

Það er allt hægt þegar menn standa saman og viljinn er fyrir hendi.

Gummi Ben sótti þrjú stig á KR-völlinn

Vinna er velferðarmál

Samkvæmt þessu standa atvinnulausir hvað höllustum fæti. Þetta kemur ekki á óvart. Það hlýtur aðvera forgangsatriði að vinna bug á atvinnuleysinu með öllum ráðum. Fimmhundruð og tíu manns eru á atvinnuleysisskrá í Árborg sem meira en við höfum áður séð.

Við hljótum að standa saman um mikilvæg framfaramál og standa ekki vegi fyrir þeim að óþörfu. Sú velferðarstefna sem gleymir þessu er byggð á veikum grunni. Velferð fólk byggist mikið á því að það hafi vinnu. Velferðarkerfið sjálft er síðan rekið fyrir skattfé. Verðmætasköpun þarf að eiga sér stað svo skattfé fáist. Það ætti því að vera öllum ljóst að atvinnumál eru velferðarmál. Ekki síst ef menn vilja að rekstur ríkis og sveitarfélaga sé sjálfbær en fá hugtök eru eins vinsæl um þessar mundir. Of miklar álögur geta líka farið illa með störf sem standa tæpt í erfiðu árferði.

Þetta þarf að hafa í huga.

Þriðjungur atvinnulausra er 20-30 ára

EY-ya-fyat-lah-YOH-kuht

Ísland er magnað land. Jöklarnir eru kaldir og svalir en undir jökulhettunni leynast eldstöðvar sem eiga sér fáa líka. Eldur og ís á sinn stað í fánanum okkar og í þjóðarvitundinni. Á þotuöld eru eldvörp í jökli búin að gera rækilega vart við sig með eldgosinu í jöklinum sem fáir geta borið fram. Í morgunn var aska hér á Selfossi og enginn veit hve lengi þessu framheldur. Gosið reynir á þolimæði en vonandi tekst að nota eitthvað af þessari miklu athygli sem EY-ya-fyat-lah-YOH-kuht hefur fengið á jákvæðan hátt!

Jökullinn í öllu sínu veldi

Æviminningarnar væru betri kostur

Ekki lýst mér á að fá Gordon Brown til að stjórna framkvæmdum fyrir AGS. Eitt er að Ísland er í samstarfi við AGS en hitt er enn meira mál að aldrei hefur jafnmikið verið undir og á næstu misserum varðandi aðkomu AGS að björgunaraðgerðum ýmis konar. Ekki má útiloka að koma þurfi Bretlandi til hjálpar (sem yrði ekki í fyrsta sinn) af hálfu gjaldeyrissjóðsins. Það væri þá ekki síst vegna "björgunaraðgerða" Brown þegar ríkisfé var dælt í bankana. Þá hafa flestir Íslendingar óbragð í munni vegna þess hvernig AGS lánum okkar hefur verið blandað í deilur um Icesave. Af þessum sökum tel ég betra að Brown halli sér að æviminningunum.

Fer Brown til AGS?

Vinnum saman

Eitt mesta samfélagsmeinið sem við eigum við að etja er samstöðuleysið og það hvernig menn reyna að klekkja hver á öðrum á Íslandi.

Þetta er talsvert ólíkt því þegar við áttum okkar glæsilegustu og mikilvægustu stundir á síðustu öld. Sjálfstæðisbaráttan og þorskastríðin eru tvö dæmi en fleiri eru þau.

Stjórnmálin eru á lágu plani þar sem kjörnir fulltrúar sem eiga að þjóna fólkinu í landinu eyða miklu púðri í að vega hver að öðrum og níða jafnvel niður skóinn á öðrum stjórmálamönnum hvort sem þeir eru í öðrum flokki eða í þeirra eigin.

Ástandið verður því enn verra en það annars væri og var það þó nógu slæmt.

Á kjörtímabilinu höfum við fulltrúar D-listans í Árborg verið í minnihluta. Við höfum lagt fram aragrúa tillagna en nær allar hafa verið felldar eða endurfluttar nokkru síðar af "meirihlutanum". Ef við fáum brautargengi í kosningunum 29. maí munum við leggja af þennan ósið og kappkosta að vinna með öllum flokkum. "Meirihlutapólítík" er óeðlileg - sérstaklega í sveitarstjórn. Það er einmitt mikilvægt að fólk vinni saman óháð flokka- og hreppapólítík. Lærum af mistökunum og hruninu og vinnum saman.

"Við viljum vinna!"

Slagorð ASÍ 1. maí var "Við viljum vinna!". Þetta er skýr og góð krafa enda er fjölda-atvinnuleisið óþolandi ástand. Í Árborg eru 510 manns án atvinnu eða 9,5% allra á aldrinum 15-70 ára. Þessi tala er mun hærri en almennt gerist á Suðurlandi og er óásættanleg. 

Við fall bankanna varð ljóst að nú myndu hjólin stöðvast. Það var því mörgum gleðifregn þegar bæjarstjórnarmeirihluti Árborgar kynnti stórtæk áform á blaðamannafundi þann 11. nóvember 2008 í Tryggvaskála. Ríkisútvarpið og aðrir fjölmiðlar sögðu samviskusamlega frá þeim fagnaðar-fréttum að nú yrði ráðist í „Þekkingargarða“ á Selfossi. Eða eins og sagði í fréttum RÚV: „Á milli tvö og þrjú hundruð ný störf verða til á Selfossi með byggingu Þekkingargarðs í miðbænum. Byggja á 6000 fermetra hús í fyrsta áfanga þar sem starfsemi mun hefjast eftir tvö ár.“ Nú eru þau brátt liðin þessi tvö ár og ekkert hefur orðið af þessu framtaki. Því miður.

Þetta er þó ekki í fyrsta sinn sem ekkert verður af boðuðum „görðum“ því skemmst er að minnast mikilla „Vatnagarða“ sem hér áttu að rísa. Ekkert kom út úr þeirri fyrirætlan nema ferð bæjarfulltrúa til Danmerkur. Þau tvö hundruð til þrjú hundruð störf sem heitið var með byggingu „Þekkingargarða“ af hálfu bæjarstjórnarmeirihlutans hefðu lækkað atvinnuleysið um helming.Betra er að lofa sem minnstu og vekja ekki væntingar sem ekki verður staðið við. Í staðinn er vænlegra að hlusta á þarfir atvinnurekenda, vinna að lausnum en stilla sköttum og öðrum álögum í hóf. Sveitarfélagið á að auðvelda fyrirtækjum að hasla sér völl og forðast að leggja stein í götu þeirra.

Tækifærin í atvinnumálum felast ekki síst í samstöðu Sunnlendinga sem er sérlega mikilvæg þegar ríkið er annars vegar. Hér á ég sérstaklega við stækkun Litla-Hrauns, tvöföldun Suðurlandsvegar, orkufrekan iðnað og Heilbrigðisstofnun Suðurlands.Í kreppunni þarf ekki síður að hlú að þeirri starfssemi sem hér er og standa vörð um þau störf sem hér eru. Gleymum því ekki.

Atvinnuleysi 9%